Nhiều cha mẹ khi gặp tình huống trẻ ngoan cố, tiêu cực, nổi loạn… có cảm giác bất lực và vô cùng lo lắng. Chúng ta cần chủ động hiểu rõ nguyên nhân dẫn tới khủng hoảng tuổi lên 3 ở trẻ từ đó phụ huynh sẽ chủ động trong việc hỗ trợ con vượt qua giai đoạn này.
Cùng lắng nghe Lá Phong Xanh giải đáp các câu hỏi thường gặp về các thời kỳ nhạy cảm của trẻ cũng như giai đoạn khủng hoảng tuổi lên 3 nhé!
“Tuổi lên 3” có gì đặc biệt?
Bước vào giai đoạn 3 tuổi, trẻ có nhiều sự thay đổi về thể chất, tâm lý và trí tuệ. Thế giới quan của trẻ ở độ tuổi này phát triển mạnh, hệ vận động dần hoàn thiện chức năng, thôi thúc trẻ khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh.
Tuy nhiên, trẻ lại chưa nhận thức đầy đủ về hậu quả nên muốn làm theo ý mình, bất chấp đúng – sai, tốt – xấu. Đôi khi, do cách diễn đạt không bắt kịp được suy nghĩ của trẻ cũng khiến trẻ “khủng hoảng” với chính mình. Từ đó, trẻ cảm thấy khó chịu, hay cáu gắt với bản thân, dễ khóc, dễ bỏ cuộc… Vì vậy đây chính là sự tất yếu của quá trình phát triển, cha mẹ không nên quá lo lắng.
Dấu hiệu thường gặp của khủng hoảng tuổi lên 3
- Nói không với mọi thứ, ngay cả khi thực sự muốn
- Bướng bỉnh, mè nheo, dễ cáu gắt
- Tự làm mọi việc, không muốn ai giúp
- Dễ khóc ăn vạ, nhất là nơi công cộng
- Hay giành đồ chơi, khó chia sẻ
Giai đoạn này thường kéo dài từ 2,5 đến 4 tuổi và sẽ qua đi nếu trẻ được hướng dẫn đúng cách.
Tại sao trẻ lại như vậy?
- Khám phá bản thân: Trẻ nhận ra mình là một cá thể riêng biệt và muốn thử giới hạn.
- Ngôn ngữ chưa đủ: Không diễn đạt được mong muốn dễ dẫn đến cáu giận.
- Chưa kiểm soát cảm xúc: Não bộ chưa phát triển đủ để tự điều tiết hành vi.
Ba mẹ nên làm gì để hiểu và đồng hành cùng trẻ?
1. Nên giữ bình tĩnh
Cách đối phó với rối loạn tuổi lên 3 là gì? Liệu có phải là la hét quát nạt con? La hét là một cơ chế phòng thủ mà người lớn thường đem ra sử dụng những lúc trẻ nhỏ không nghe lời. Tuy nhiên, hành động này lại gây ra nhiều tác động tiêu cực đến tâm lý trẻ nhiều hơn mà ba mẹ có thể nhận ra dẫu cho việc này có thể làm cho con nghe lời ngay lập tức.
Thay vì la mắng con một cách lớn tiếng, ba mẹ hãy cố gắng giữ bình tĩnh và tìm ra những hình thức nhẹ nhàng hơn. Nguyên nhân là bởi trẻ nhỏ cần được nuôi dạy trong một môi trường tích cực để phát triển trí não khỏe mạnh.
2. Trò chuyện và học cách lắng nghe
Trẻ nhỏ sẽ cảm thấy vui vẻ hơn khi biết được người lớn đang lắng nghe những gì bé đang cố gắng bày tỏ. Lắng nghe giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng và an toàn.
Nếu con tỏ vẻ khó chịu vì bạn không mua món đồ chơi mà bé thích trong lúc đi siêu thị, hãy nói với con một cách nhẹ nhàng: “Mẹ biết con rất muốn chú gấu bông đó, nhưng chủ cửa hàng nói rằng tuần sau sẽ đem về thật nhiều bạn gấu đẹp hơn, chúng ta hãy thử đợi đến lúc đó xem sao nhé”.
Tuy không thể thỏa mãn sự mong muốn của trẻ về món đồ chơi nhưng cũng sẽ giúp làm giảm cảm giác tức giận và xoa dịu bé phần nào.
3. Giúp trẻ gọi tên cảm xúc
Khi trẻ lên 3, cảm xúc của con phát triển mạnh mẽ và bùng nổ nhanh chóng. Bé bắt đầu có biểu hiện bướng bỉnh, không nghe lời, chống đối vì khả năng kiểm soát cảm xúc chưa tốt. Kết hợp với mong muốn được độc lập, thoát khỏi vòng tay ba mẹ có thể khiến trẻ có những dấu hiệu khủng hoảng.
Lúc này, ba mẹ cần lắng nghe con và diễn đạt giúp bé những điều con mong muốn cũng như gợi mở cảm xúc mà còn đang cảm nhận nhưng chưa thốt lên thành lời được. Ví dụ như: “con buồn khi ba mẹ bế em đúng không?, con đang muốn chơi ô tô cùng với bạn phải không?,…
Khi thấy ba mẹ hiểu được cảm xúc của mình, con sẽ thấy tin tưởng và muốn giải bày cùng ba mẹ. Từ đó việc đối mặt với cơn khủng hoảng của bé sẽ không còn quá khó khăn nữa.
4. Gợi ý để con chọn lựa
Nhiều trẻ sẽ nhận ra rằng mình chỉ cần mè nheo và khóc lóc một chút là có thể đạt được điều mình muốn. Hoặc có thể la hét cho đến khi chúng được đáp lại yêu cầu của mình. Ba mẹ hãy quyết đoán hơn nếu con đã quá quen với sự đòi hỏi này.
Nếu con thích chơi với đồ chơi, bạn có thể cho chúng một ít đồ, giới hạn chúng ở hai đến ba mục. Ba mẹ có thể cho con nhiều lựa chọn về mẫu mã và màu sắc khi thay quần áo. Hãy đưa ra khuôn khổ rồi cho phép trẻ tự quyết định, trẻ sẽ cảm thấy thoải mái hơn là khi ba mẹ tự làm mọi thứ theo ý mình mặc kệ trẻ có thích hay không.
Khi bé không chịu nghe lời thực hiện hay ngừng làm một hành động nào đó, vấn đề thường nằm ở khả năng kiểm soát của ba mẹ. Nếu bé đã quen với việc mình chỉ cần la hét, khóc một chút là có được mọi thứ thì trong tình huống này ba mẹ không được nhẹ nhàng, thay vào đó hãy cứng rắn để có thể kiểm soát được. Nếu trẻ tỏ ý muốn sử dụng điện thoại, ba mẹ hãy cho con lựa chọn nhưng với giới hạn thời gian. Và kiên quyết nói không dẫu trẻ tỏ ra muốn chơi thêm.
5. Môi trường mầm non – Yếu tố hỗ trợ không thể thiếu
Bên cạnh sự đồng hành của cha mẹ, lựa chọn môi trường mầm non lành mạnh, tích cực cho con cũng là một yếu tố quan trọng để con phát triển cả thể chất và tinh thần. Lá Phong Xanh là một môi trường phát triển tốt cho trẻ khi kết hợp nhiều yếu tố như dinh dưỡng, vận động, vui chơi và khám phá. Các con sẽ được tự do thể hiện bản thân và sự sáng tạo của mình trong không gian mở an toàn, sáng tạo dưới sự hướng dẫn chi tiết của thầy cô và sự sẻ chia của bạn bè.
Khủng hoảng thực chất là bước đệm để trẻ lớn lên và phát triển khỏe mạnh. Nếu được yêu thương, hướng dẫn đúng cách, trẻ sẽ học cách tự lập, tự kiểm soát cảm xúc và hình thành nhân cách tích cực.
Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp các bậc làm cha mẹ hiểu hơn về khủng hoảng tuổi lên 3 ở trẻ. Trẻ ở giai đoạn này cần được lắng nghe và dạy dỗ nhẹ nhàng từng bước một, phụ huynh nên kiên nhẫn dạy và đồng hành cùng con mỗi ngày nhé!